MALATYA'MIZIN İLK NÜFUS KAYIT DEFTERLERİNE ULAŞMAK ARTIK DAHA KOLAY
 MALATYA 1842 NÜFUS KAYITLARI

Nüfus sayımları; toplumu meydana getiren kişilerin sayı, cinsiyet, yaş, meslek, dil, din ve öğrenim durumlarını ortaya koyduğundan toplumların sosyo-ekonomik, dinî ve tarihî yönlerini araştırmak, sosyal tarihlerini yazmak ve özellikle yerel tarihçilik çalışmaları yapanlar için ilk elden kaynak özelliğini taşırlar.

Osmanlı'da modern manada diyebileceğimiz ilk nüfus sayımı 1831 (1246-1247)'de II. Mahmut devrinde yapılmaya başlanmış ve ardından 1844, 1881, 1902 ve 1904 sayımları yapılmıştır. Sayımlarda oluşturulan defterlerin birçoğu bugün Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. Bu defter serisinde günümüz Malatya'sına ait 24 defter bulunmaktadır. Bunların birçoğu battal nüsha ve icmal (özet) defterleri olmakla birlikte "Malatya 1842 Nüfus Kayıtları" özgün adıyla hazırladığımız bu defter kayıtları günümüz Malatya'sı, merkez ve kısmen civar köylerin nüfus kayıtlarından meydana gelmektedir.

 

Tarihçi Yunus Yiğit ve Doç. Dr. Abdurrahim Fahimi Aydın tarafından çevirisi yapılan defter; Başbakanlık Osmanlı Arşivi (Yeni adıyla Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı)'nde Nüfûs Defterleri serisinde 2640 numara ile kayıtlıdır. Orijinal defter 254 sayfadır. Milâdî 1842 tarihlidir. 

Defterin kapağındaki etikette "Sene 1258, Malatya kazâsında kâʼin ehl-i İslâm ve reʻâyâsının nüfûs cerîdesidir, taʻdâd olunmuştur ve mukâbele olunmuştur" ifâdesi yer almaktadır. 

 

Defter Malatya merkez, Kasaba, Cubas ve İzolu nâhiyeleri başlığı altında dört bölümden oluşmaktadır. 

 

Defterde;

Nüfus sayımı yapılan mahalle/köy vb. yerleşim birimlerinin mülkiyet ve tasarruf yönünden kimler tarafından idare edildiği

Sayıma esas kişinin ailesinin lakabı, adı, (varsa) dedesinin ve babasının adı

Mesleği

Fizikî özellikleri ve eşkâl bilgisi, 

Varsa engelleri (Kör, Sağır, Deli vs.), yaşı 

Ve sayım tarihinden sonraki yıllarda yapılan nüfûs yoklamalarında meydana gelen değişiklikler. (Göç, Ölüm, Askerlik vs.) bilgiler içermektedir.